W lipcu przypada 85. rocznica egzekucji w Lesie Pietrasze, gdzie Niemcy zamordowali około 5 tys. Żydów. Wśród ofiar znalazł się Jakub Szapiro, znany przedwojenny esperantysta z Białegostoku. W imieniu mieszkańców miasta, 12 lipca o godzinie 9:00 złożone zostaną kwiaty pod tablicą upamiętniającą go, znajdującą się na kamienicy przy Lipowej 31/33, gdzie mieszkał.
Jakub Szapiro zaczął uczyć się esperanta w wieku nastoletnim, a jego życie zawodowe było ściśle związane z tym językiem. Udzielał lekcji, publikował w prasie esperanckiej oraz tłumaczył teksty. Jako sekretarz miasta zainicjował zmianę nazwy ulicy, na której urodził się twórca esperanto, na Zamenhofa i doprowadził do umieszczenia pamiątkowej tablicy na jego domu. Założył także w Białymstoku Towarzystwo Esperanckie im. Zamenhofa, co przyczyniło się do rozwoju środowiska esperantystów w regionie, które wówczas zajmowało trzecie miejsce w Polsce po Warszawie i Krakowie.
Szapiro był również członkiem komitetu redakcyjnego planowanej w okresie międzywojennym monografii Białegostoku oraz autorem przewodnika turystycznego w esperanto. Publikował także w prasie polskiej i żydowskiej, pełniąc funkcję przewodniczącego białostockiego związku dziennikarzy oraz członka zarządu ogólnopolskiego związku. Tłumaczył teksty na esperanto z języków polskiego, rosyjskiego oraz jidysz.
– To bardzo barwna i zasłużona dla naszego miasta postać – zauważył Rafał Rudnicki, zastępca prezydenta Białegostoku. – Budzi podziw i szacunek jego zaangażowanie w sprawy miasta i w propagowanie języka esperanto na całym świecie. Białostoczanie są z niego dumni.
Po wkroczeniu Niemców do Białegostoku w 1941 roku, Szapiro został aresztowany i zamordowany w Lesie Pietrasze, a wojnę przeżyła tylko jego siostrzenica, Felicja Raszkin-Nowak, autorka relacji „Moja gwiazda”.
Miasto pamięta o Jakubie Szapiro, który jest jednym z bohaterów muralu przy ul. Zamenhofa oraz patronem ulicy na Wygodzie. Pamiątkowa tablica znajduje się na ścianie domu przy Lipowej 31/33, a w 2024 roku poświęcony mu zostanie Stolperstein (Kamień Pamięci), upamiętniający rodzinę Felicji Raszkin-Nowak. W Lesie Pietrasze natomiast stoi monument upamiętniający ofiary egzekucji, w których zginęło około 5 tys. białostockich Żydów w dniach 3 i 12 lipca 1941 roku.